Begrippenlijst
Vaktermen en afkortingen die je op de vloer hoort. Veel ervan zijn Engels, ook in Nederlandse producties. Zoek snel met het zoekveld bovenin of met Ctrl+F.
Op deze pagina
Geluid
| Term | Betekenis |
|---|---|
| Aux | Extra uitgang per kanaal, voor monitors (pre fader) of effecten (post fader) |
| Backline | De versterkers en instrumenten van de band op het podium |
| Bus | Een verzamelpunt waar meerdere kanalen samenkomen |
| Clipping | Vervorming doordat het signaal boven het maximum uitkomt |
| Comprimeren | Het verschil tussen hard en zacht kleiner maken |
| Crossover | Filter dat het signaal verdeelt over laag, mid en hoog |
| DI-box | Zet een instrumentsignaal om naar gebalanceerd microfoonniveau |
| Fader | Schuifregelaar voor het niveau |
| Feedback / rondzingen | Lus tussen luidspreker en microfoon die zichzelf opslingert |
| Gain | De voorversterking van een ingang |
| Gain structure | Zorgen dat het signaal in de hele keten op het juiste niveau staat |
| Gate | Maakt een kanaal stil zolang er geen signaal boven de drempel is |
| Haas-effect | Je lokaliseert een geluid op basis van wat als eerste aankomt |
| Headroom | De ruimte tussen je werkniveau en het punt waarop het vastloopt |
| HPF / low cut | Hoogdoorlaatfilter: snijdt het laag weg |
| IEM | In-ear monitoring |
| Insert | Onderbreekt de signaalweg om er een apparaat in te hangen |
| Kamfilter | Serie uitdovingen door een klein tijdverschil tussen twee gelijke signalen |
| Line array | Verticale rij luidsprekers die zich als één lijnbron gedraagt |
| Line check | Controleren of elk kanaal signaal geeft, vóór de soundcheck |
| Multi / snake | Kabel met veel aderparen van podium naar mengtafel |
| Nagalm / RT60 | Hoe lang geluid in een ruimte nagalmt |
| PFL / AFL | Voorluisteren op je koptelefoon, vóór respectievelijk ná de fader |
| Phantom / fantoom | 48 V voeding via de XLR-kabel voor condensatormicrofoons |
| Polariteit (Ø) | Het signaal omkeren, plus wordt min |
| Power alley | Strook in de zaal waar subs links en rechts optellen; ernaast doven ze uit |
| Ringing out | Feedbackfrequenties van een monitor vooraf wegdraaien |
| Roze ruis | Testsignaal met gelijke energie per octaaf |
| Sidechain | Een compressor laten reageren op een ánder signaal |
| Split | Het podiumsignaal verdelen over FOH, monitor en opname |
| Stagebox | Aansluitkast op het podium |
| Talkback | Praatmicrofoon van de tafel naar het podium |
| Uitlijnen / alignment | Alle delen van het systeem in tijd en fase op elkaar afstemmen |
| VCA / DCA | Fader die andere faders tegelijk regelt, zonder audio samen te voegen |
| Virtual soundcheck | Verder mixen op een multitrack-opname zonder de band |
| Wedge | Vloermonitor |
Licht
| Term | Betekenis |
|---|---|
| Armatuur / fixture | Complete lamp inclusief behuizing en optiek |
| Barndoors | Kleppen voor een fresnel om licht af te schermen |
| Beam angle | Hoek waarbinnen de bundel nog 50% sterkte heeft |
| Blinder | Felle lampenrij gericht op het publiek |
| Busking | Licht live bedienen zonder geprogrammeerde cuelist |
| Chase | Reeks stappen die achter elkaar afspeelt |
| CMY | Kleurmenging met cyaan, magenta en geel filters (subtractief) |
| CRI / Ra | Maat voor hoe natuurgetrouw kleuren onder een lamp worden weergegeven |
| CTO / CTB | Kleurcorrectiefilter naar warmer respectievelijk kouder |
| Cue | Opgeslagen lichtbeeld dat je met GO afspeelt |
| Cyc / cyclorama | Achterdoek dat egaal wordt aangelicht |
| Dimmer | Apparaat dat het vermogen naar een lamp regelt |
| DMX512 | Het protocol waarmee lichttafels armaturen aansturen |
| Fan / waaieren | Een groep armaturen oplopende waarden geven |
| Field angle | Hoek waarbinnen de bundel nog 10% sterkte heeft |
| Focus / richten | Lampen op hun plek richten en scherpstellen |
| Fresnel | Armatuur met ringlens, zachte rand, regelbare bundel |
| Gel | Kleurfilter voor een lamp |
| Gobo | Metalen of glazen sjabloon dat een patroon projecteert |
| Groundrow | Armaturen op de vloer die het achterdoek van onderaf aanlichten |
| Haze | Fijn waas dat lichtbundels zichtbaar maakt |
| HTP / LTP | Highest / Latest Takes Precedence — welke waarde wint |
| Iris | Regelbare ronde opening om de bundel te verkleinen |
| LD | Lighting Designer, lichtontwerper |
| Mark / move in black | Movers alvast laten bewegen terwijl ze gedimd zijn |
| Moving head | Armatuur dat kan pannen en tilten, met bestuurbare functies |
| Palette / preset | Opgeslagen waarde die je in meerdere cues hergebruikt |
| PAR | Eenvoudig, fel armatuur met vaste bundel |
| Patch | De koppeling tussen kanaalnummer en DMX-adres |
| Profielspot | Armatuur met scherpstelbare rand, shutters en gobosleuf |
| Scroller | Motorische kleurrol vóór een lamp |
| Shutters | Vier messen in een profielspot om de bundel recht af te snijden |
| Splay | De hoek tussen twee kasten in een line array |
| Tracking | Cues slaan alleen veranderingen op, die doorwerken naar volgende cues |
| Universe | Eén DMX-lijn van 512 kanalen |
| Volgspot | Handbediende lamp die een artiest volgt |
| Wash | Brede, zachte lichtvlek — of het armatuur dat dat maakt |
Rigging en constructie
| Term | Betekenis |
|---|---|
| Aanslaan | Een last aan hijsmiddelen bevestigen |
| Bumper / frame | Hijsframe boven een line array |
| Chainbag | Zak waarin de losse takelketting hangt |
| Coupler | Koppelstuk tussen twee trussdelen |
| Ground support | Zelfdragende constructie met torens, als er geen hijspunten zijn |
| Harp / shackle | Beugel met bout om verbindingen te maken |
| Hijspunt | Punt in de constructie waaraan je mag hangen |
| Hoekfactor | Vermenigvuldigingsfactor voor de kracht in een schuin been |
| MBL | Minimum Breaking Load — de breekkracht |
| Motor / takel | Elektrische kettingtakel |
| Puntlast | Last die op één plek op de truss hangt |
| Rondstrop | Textielstrop om een balk of truss |
| Safety | Veiligheidskabel als secundaire beveiliging van een armatuur |
| Steel | Staalkabel om aan te slaan |
| Trek | Buis in een theater die op en neer kan, met contragewicht of motor |
| Truss | Vakwerkconstructie van buizen om aan te hangen |
| UDL | Uniformly Distributed Load — gelijkmatig verdeelde belasting |
| WLL / SWL | Working Load Limit — maximaal toegestane belasting |
| Zwaartepunt / CoG | Punt waar een last in balans hangt |
Elektra
| Term | Betekenis |
|---|---|
| Aardlek (RCD) | Schakelaar die uitvalt bij 30 mA lekstroom; beschermt mensen |
| Aardlus | Kringstroom door twee aardverbindingen; veroorzaakt brom |
| CEE | Industriële stekker; blauw = 230 V, rood = 400 V driefase |
| Fase | De spanningvoerende geleider (L1, L2, L3) |
| Ground lift | Aardverbinding in het audiopad onderbreken om brom op te lossen |
| Harting / Socapex | Multikabel met 6 stroomcircuits |
| Non-dim | Dimmerkanaal dat alleen aan/uit schakelt; nodig voor led en movers |
| Powercon | Vergrendelde 230 V-stekker; blauw = in, grijs = uit |
| Spanningsval | Spanningsverlies over een lange of dunne kabel |
| Verdeler | Kast die één zware aansluiting verdeelt in meerdere groepen |
Podium en productie
| Term | Betekenis |
|---|---|
| Advance | Het vooroverleg tussen productie en zaal over de technische invulling |
| Blackout | Volledig donker |
| Coulisse / wings | De zijkanten van het podium, achter de poten |
| Crew call | Tijdstip waarop de ploeg klaar moet staan |
| Curfew | Tijd waarop het geluid uit moet vanwege de vergunning |
| Doors | Moment waarop het publiek naar binnen mag |
| Downstage / upstage | Dicht bij het publiek / ver van het publiek |
| Friese / border | Horizontaal doek boven het toneel |
| Gaffa | Stoffen plakband dat resten-vrij loslaat |
| Get-in / load-in | Inladen en opbouwen |
| Get-out / load-out | Afbreken en inladen |
| Inputlist | Lijst met alle kanalen en bronnen |
| Inspiciënt / stage manager | Leidt de show vanaf het podium en geeft de cues |
| Poot / leg | Verticaal doek aan de zijkant van het toneel |
| Rider | Document met de technische eisen van een artiest |
| Runner | Iemand die boodschappen en klussen doet voor de productie |
| Showstop | De show stilleggen bij een calamiteit |
| Spike tape | Smal gekleurd tape om posities op de vloer te markeren |
| Stageplan | Plattegrond van het podium |
| Standby | Waarschuwing dat een cue eraan komt |
| Strike | Iets afbreken of weghalen |
| Turnaround | Wisseling tussen twee acts |
Afkortingen A–Z
| Afkorting | Voluit | Betekenis |
|---|---|---|
| AC / DC | Alternating / Direct Current | Wissel- / gelijkstroom |
| AES | Audio Engineering Society | Ook: de meetmethode voor speakervermogen |
| AFL / PFL | After / Pre Fader Listen | Voorluisteren |
| BHV | Bedrijfshulpverlening | — |
| BPM | Beats Per Minute | Tempo |
| CoG | Centre of Gravity | Zwaartepunt |
| CRI | Colour Rendering Index | Kleurweergave-index |
| DI | Direct Injection | DI-box |
| DMX | Digital Multiplex | Lichtsturingsprotocol |
| DSP | Digital Signal Processing | Digitale bewerking |
| EQ | Equalizer | Toonregeling |
| FFT | Fast Fourier Transform | Rekenmethode achter meetsoftware |
| FOH | Front of House | De zaalpositie en de zaaltechnicus |
| GR | Gain Reduction | Hoeveel een compressor terugdraait |
| HPF / LPF | High / Low Pass Filter | Hoog- / laagdoorlaatfilter |
| HTP / LTP | Highest / Latest Takes Precedence | Voorrangsregels op een lichttafel |
| IEM | In-Ear Monitoring | — |
| IP44 / IP65 | Ingress Protection | Stof- en waterdichtheid |
| LD | Lighting Designer | Lichtontwerper |
| LED | Light Emitting Diode | — |
| LX | — | Afkorting voor “licht” in showcalls |
| MBL / WLL | Minimum Breaking Load / Working Load Limit | Rigging |
| ND | Neutral Density | Grijsfilter |
| PA | Public Address | Het geluidssysteem voor de zaal |
| PBM | Persoonlijke Beschermingsmiddelen | — |
| PWM | Pulse Width Modulation | Manier waarop leds gedimd worden |
| RCD | Residual Current Device | Aardlekschakelaar |
| RDM | Remote Device Management | Tweerichtings-DMX |
| RF | Radio Frequency | Draadloos |
| RI&E | Risico-Inventarisatie en -Evaluatie | Arbo-document |
| RMS | Root Mean Square | Effectieve waarde |
| RTA | Real Time Analyzer | Spectrumweergave |
| sACN | Streaming ACN (E1.31) | DMX over netwerk |
| SPL | Sound Pressure Level | Geluidsdrukniveau |
| STI | Speech Transmission Index | Maat voor verstaanbaarheid |
| TD | Technical Director | Technisch leider |
| UDL | Uniformly Distributed Load | Verdeelde belasting |
| UHF / VHF | Ultra / Very High Frequency | Radiobanden |
| UV | Ultraviolet | Blacklight |
| VCA / DCA | Voltage / Digitally Controlled Amplifier | Groepsfader |
| VCA (certificaat) | Veiligheid, gezondheid en milieu Checklist Aannemers | Veiligheidsdiploma |
| VOP / VP | Voldoende Onderricht Persoon / Vakbekwaam Persoon | Elektro-bevoegdheid NEN 3140 |
| XLR | — | De standaard audioconnector |
Jargon en uitdrukkingen
| Wat iemand roept | Wat hij bedoelt |
|---|---|
| “Onder!” | Er valt iets van boven — wegwezen, niet omhoog kijken |
| “Stop!” | Alles stilleggen. Iedereen mag dit roepen |
| “Hot!” / “Achter je!” | Ik loop achter je langs met iets zwaars of heets |
| “Even een tikkie” | Klein beetje bijstellen |
| “Op de tafel” | Naar de mengtafel sturen |
| “Hij zingt” | Er is feedback |
| “Zet 'm op nul” | Fader dicht (of juist op unity — vraag het na!) |
| “Dat is een prik” | Een hijspunt in het dak |
| “Even doorlussen” | Van dit apparaat naar het volgende doorverbinden |
| “Hij ligt eruit” | Werkt niet / is uitgevallen |
| “Kill it” | Uitzetten |
| “Bump” | Korte, harde flits of accent |
| “Gaffa erop” | Vastplakken |
| “Rock and roll” | Alles kan blijven staan / snelle opbouw |
| “Dark” | Dag zonder voorstelling |
| “Hij staat scherp” | Klaar en gecontroleerd |
| “Nog even ringen” | Feedbackfrequenties uit de monitor draaien |
| “Op de klok” | We lopen op schema / we moeten opschieten |
Mis je een term?
Hoor je op je stage of op school iets wat hier niet staat: schrijf het op en zoek het op. Het jargon leer je het snelst door het gewoon te vrágen — niemand vindt dat gek, en iedereen heeft het ooit ook niet geweten.