Formuleblad
Alle formules van deze site op één pagina. Handig om te printen (Ctrl/Cmd + P) en in je map te stoppen, of om snel te checken vóór een toets.
Op deze pagina
Golven en trillingen
Golfformule
v = f × λ → λ = v / f → f = v / λ
v = snelheid (m/s) · f = frequentie (Hz) ·
λ = golflengte (m). Geluid: v ≈ 343 m/s. Licht: v = 3 × 10⁸ m/s.
Periodetijd
T = 1 / f · f = 1 / T
Geluidssnelheid bij temperatuur
v ≈ 331,3 + 0,6 × T
T in °C. Bij 20 °C: 343 m/s.
Faseverschil uit tijdverschil
φ = 360° × f × Δt
Golflengte van een radiosignaal
λ = 300 / f(MHz) (meter)
Decibels
Vermogensverhouding
dB = 10 × log₁₀ (P₁ / P₂)
Spannings- of drukverhouding
dB = 20 × log₁₀ (U₁ / U₂)
Geluidsdrukniveau (SPL)
Lp = 20 × log₁₀ (p / 20 µPa)
Niveauverschil door afstand (puntbron)
ΔL = 20 × log₁₀ (r₁ / r₂)
Verdubbeling van de afstand = −6 dB. Line array in het nabije veld:
−3 dB.
Meerdere bronnen optellen
Ltot = 10 × log₁₀ ( 10^(L₁/10) + 10^(L₂/10) + … )
dBu naar volt en terug
U = 0,775 × 10^(dBu / 20) · dBu = 20 × log₁₀ (U / 0,775)
0 dBV = 1 V · 0 dBu = 0,775 V · +4 dBu = 1,23 V ·
−10 dBV = 0,316 V.
| Verandering | In dB |
|---|---|
| Vermogen × 2 | +3 |
| Vermogen × 4 | +6 |
| Vermogen × 10 | +10 |
| Spanning / geluidsdruk × 2 | +6 |
| Afstand × 2 (puntbron) | −6 |
| Twee gelijke, ongecorreleerde bronnen | +3 |
| Twee gelijke bronnen exact in fase | +6 |
| Twee keer zo hard klinken | +10 |
Akoestiek
Nagalmtijd (Sabine)
RT60 = 0,161 × V / A met A = Σ (S × α)
V = volume (m³) · S = oppervlak (m²) ·
α = absorptiecoëfficiënt · A = absorptie (m² sabin).
Grondfrequentie van een zaalmode
f = 343 / (2 × L)
Volgende modes op 2×, 3×, 4× die frequentie.
Kamfiltering: eerste uitdoving
f = 1 / (2 × Δt)
Verdere dips op 3×, 5×, 7× die frequentie.
Galmstraal (kritische afstand)
rc ≈ 0,141 × √(Q × A)
Delaytijd voor een delayspeaker
t (ms) = afstand (m) / 343 × 1000 ≈ afstand × 2,9
Tel er 5–15 ms bij op (Haas).
Delaytijd uit tempo
kwartnoot (ms) = 60.000 / BPM
1/8 = ÷2 · 1/16 = ÷4 · 1/8 gepunteerd = × 0,75 ·
triool = × 2/3.
3:1-regel bij microfoons
afstand tussen mics ≥ 3 × afstand mic-tot-bron
Q en bandbreedte van een EQ
Q = fmidden / bandbreedte
Luidsprekers en versterkers
Impedantie parallel
1 / Rtot = 1/R₁ + 1/R₂ + … → bij gelijke kasten: R / n
Impedantie serie
Rtot = R₁ + R₂ + …
Geluidsniveau van een luidspreker
SPL = gevoeligheid + 10 × log₁₀(P) − 20 × log₁₀(d)
gevoeligheid in dB @ 1 W / 1 m · P in watt ·
d in meter.
Versterkervermogen kiezen
Pamp ≈ 2 × PAES
100 V-lijn belasten
Σ alle taps ≤ 0,8 × versterkervermogen
Digitale audio
Nyquist
fsample > 2 × fhoogste → fmax = fsample / 2
Dynamisch bereik
dynamiek (dB) ≈ 6,02 × aantal bits
16 bit ≈ 96 dB · 24 bit ≈ 144 dB.
Bufferlatency
t (ms) = buffer (samples) / samplerate (Hz) × 1000
Licht
Omgekeerde kwadratenwet
E = I / d²
E = lux · I = candela · d = meter.
Lux omrekenen naar een andere afstand
E₂ = E₁ × (d₁ / d₂)²
Lux uit lumen over een oppervlak
E = Φ / A
Licht onder een hoek (cosinuswet)
E = (I / d²) × cos θ
Bundeldiameter
Ø = 2 × d × tan(α / 2)
Vlekfactor: 19° ≈ 0,33 · 26° ≈ 0,46 · 36° ≈ 0,65 ·
50° ≈ 0,93 · 60° ≈ 1,15.
Ophanghoogte voor een bepaalde hoek
hoogte = horizontale afstand × tan(hoek)
Bij 45°: hoogte = afstand.
Schuine worplengte
d = √(horizontaal² + hoogte²)
Mired
mired = 1.000.000 / K · shift = 10⁶/Knieuw − 10⁶/Koud
Volle CTB = −131 mired · volle CTO = +159 mired.
DMX
Volgend startadres
adresvolgende = adresvorige + aantal kanalen
Hoogst mogelijke startadres
513 − aantal kanalen
Armaturen per universe
512 / kanalen per armatuur (naar beneden afronden)
16-bit waarde (coarse/fine)
waarde = (coarse × 256) + fine
Pixelmapping
kanalen = pixels × kleuren per pixel · universes = kanalen / 512
Elektra
Wet van Ohm
U = I × R · I = U / R · R = U / I
Vermogen (enkelfase)
P = U × I · I = P / U · P = I² R = U² / R
Vermogen (driefase)
P = √3 × U × I × cos φ ≈ 1,73 × 400 × I
Groepscapaciteit
Pmax = A × V · praktisch belasten tot 80%
16 A × 230 V = 3680 W → belaad tot ca. 2900 W.
Spanningsval
ΔU = 2 × L × I × ρ / A (driefase: √3 in plaats van 2)
ρ koper = 0,0175 Ω·mm²/m. Houd ΔU onder 5%.
Rigging
Kracht uit massa
F = m × g (g = 9,81 m/s²)
1 kg ≈ 10 N · 1 kN ≈ 102 kg.
Werklast en veiligheidsfactor
WLL = MBL / veiligheidsfactor
Textiel 7:1 · staal 5:1 · ketting 4:1.
Hoekfactor bij aanslaan
Fbeen = (m / n) / cos θ
θ vanaf de verticaal. 0° = 1,00 · 30° = 1,16 · 45° = 1,41 ·
60° = 2,00.
Puntlast in het midden van een truss
Pmidden = UDLtotaal / 2
2 punten op ⅓ ≈ 67% · 3 punten op ¼ ≈ 75% van de UDL.
Moment
M = F × arm
Verdeling over twee steunpunten
FA = m × b / (a + b) · FB = m × a / (a + b)
Getallen om te onthouden
| Grootheid | Waarde |
|---|---|
| Geluidssnelheid in lucht (20 °C) | 343 m/s |
| Looptijd geluid | ≈ 3 ms per meter |
| Lichtsnelheid | 3 × 10⁸ m/s |
| Gehoorbereik | 20 Hz – 20 kHz |
| Zichtbaar licht | 380 – 780 nm |
| Gehoordrempel (0 dB SPL) | 20 µPa |
| Netspanning Nederland | 230 V / 50 Hz |
| Driefasespanning | 400 V |
| 16 A groep | 3680 W |
| 1000 W bij 230 V | 4,3 A |
| Aardlek grenswaarde | 30 mA |
| Fantoomvoeding | 48 V |
| DMX kanalen per universe | 512 |
| DMX terminator | 120 Ω |
| DMX max. apparaten / lengte | 32 stuks / ca. 300 m |
| Samplerate live | 48 kHz / 24 bit |
| Digitaal werkniveau | −18 dBFS |
| Halogeen theater | 3200 K |
| Daglicht | 5600 K |
| Arbo: bescherming verplicht | 85 dB(A) |
| Convenantgrens publiek | 103 dB(A) LAeq,15min |
| Valgevaar-grens | 2,5 m |
| Max. tilgewicht alleen | 23 kg |
| Zwaartekracht | 9,81 m/s² |
Wiskunde die je nodig hebt
Logaritmen
Een logaritme beantwoordt de vraag: “tot welke macht moet ik 10 verheffen om dit getal te krijgen?”
log(10) = 1 · log(100) = 2 · log(1000) = 3 ·
log(1) = 0 · log(2) ≈ 0,301 · log(4) ≈ 0,602
Op je rekenmachine is dat de log-knop (niet ln, dat is de natuurlijke logaritme). Terugrekenen doe je met 10^x.
Tangens en hoeken
In een rechthoekige driehoek: tan(hoek) = overstaande zijde / aanliggende zijde.
Zet je rekenmachine op DEG (graden), niet op RAD.
tan(9,5°) = 0,167 · tan(13°) = 0,231 ·
tan(18°) = 0,325 · tan(25°) = 0,466 ·
tan(30°) = 0,577 · tan(45°) = 1,000
En de cosinus voor rigging: cos(0°) = 1 · cos(30°) = 0,866 ·
cos(45°) = 0,707 · cos(60°) = 0,500
Pythagoras
a² + b² = c² — de schuine zijde uitrekenen. Gebruik je bij worplengtes en bij het
bepalen van kabellengtes diagonaal door een zaal.
Machten van 10
k (kilo) = ×1.000 · M (mega) = ×1.000.000 ·
m (milli) = ÷1.000 · µ (micro) = ÷1.000.000 ·
n (nano) = ÷1.000.000.000
Dus: 2,5 kΩ = 2500 Ω · 20 µPa = 0,00002 Pa · 550 nm = 0,00000055 m.
Printtip
Druk op Ctrl+P (Windows) of Cmd+P (Mac) om deze pagina te printen. De navigatie en zoekbalk verdwijnen automatisch — je houdt alleen de formules over.